🍽️ Class X Biology · Digestive Glands
🧪 ପାକଗ୍ରନ୍ଥି
Class X BiologyAHSC Examination 2027Odisha Board
🌿 Class X Biology · ପାକଗ୍ରନ୍ଥି · AHSC 2027 Revision Notes
2) ପାକଗ୍ରନ୍ଥି (Digestive glands)
ଖାଦ୍ୟକୁ ସରଳୀକୃତ କରିବା ପାଇଁ ପାକନଳୀରେ 5 ପ୍ରକାରର ପାକଗ୍ରନ୍ଥି ଅଛି । ଯଥା :
a) ଲାଳଗ୍ରନ୍ଥି (Salivary gland)
- ମୁଖ ଗହ୍ଵରରେ ଲାଳଗ୍ରନ୍ଥି =ତିନି ଯୋଡ଼ା
- ଲାଳ କ୍ଷରିତ ହୁଏ
- ଟାୟାଲିନ୍
- ଲାଳରେ ଥିବା ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଟାୟାଲିନ୍ (Ptyalin)
- ଶ୍ଵେତସାର ଖାଦ୍ୟକୁ ହଜମ କରାଏ
b) ଜଠର ଗ୍ରନ୍ଥି (Gastric gland)
- ପାଚକ ରସ (HCl + Pepsin + Lipase)
- ଏଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହେଉଥିବା ରସକୁ ପାଚକ ରସ (Gastric juice) କୁହାଯାଏ
- ଏଥିରେ ଥିବା ଏନ୍ଜାଇମ୍ = ଲବଣାମ୍ଳ (HCl) + ପେପସିନ୍ (Pepsin) + ଲାଇପେଜ୍ (Lipase)
c) ଯକୃତ (Liver)
- ମଣିଷ ଶରୀରର ସର୍ବବୃହତ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥି
- ଅବସ୍ଥିତି
- ଏହା ଖାଦ୍ୟନଳୀ ବାହାରେ ରହିଛି
- କ୍ଷରିତ ରସ
- ଏଥିରୁ କ୍ଷରିତ ପିତ୍ତ (Bile), ନଳୀ ଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣୀ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ
d) ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ (Pancreas)
- ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଗ୍ରନ୍ଥି (Mixed gland)
- ଅବସ୍ଥିତି
- ଖାଦ୍ୟନଳୀ ବାହାରେ ରହିଛି
- କ୍ଷରିତ ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଏବଂ ହରମୋନ୍
- ଉଭୟ ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଓ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ
- କ୍ଷରିତ ଏନ୍ଜାଇମ୍
- ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ ରସ (Pancreatic juice) ରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ହଜମକାରୀ ଏନ୍ଜାଇମ୍ ରହିଛନ୍ତି :
a) ଆମାଇଲେଜ୍ (Amylase)b) ଲାଇପେଜ୍ (Lipase)c) ପ୍ରୋଟିଏଜ୍ (Protease)
- ଏ ସମସ୍ତ ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଗ୍ରହଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମିଶେ
- ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ ରସ (Pancreatic juice) ରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ହଜମକାରୀ ଏନ୍ଜାଇମ୍ ରହିଛନ୍ତି :
e) ଆନ୍ତ୍ରିକ ଗ୍ରନ୍ଥି (Intestinal gland)
- କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତରେ ଥିବା ଆନ୍ତ୍ରିକ ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକରୁ ଆନ୍ତ୍ରିକ ରସ (Intestinal juice) କ୍ଷରିତ ହୁଏ
- ଏହି ରସରେ ଥିବା ଏନ୍ଜାଇମ୍ ହଜମକ୍ରିୟା ଶେଷ କରନ୍ତି